Ngày 31/8/2011, tại Hà Nội, Hiệp hội gỗ và Lâm sản Việt Nam đã tổ chức họp báo bác bỏ cáo buộc của Cơ quan Điều tra Môi trường (EIA) - Tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Vương quốc Anh - kết luận điều tra với tiêu đề: “Crossroads - The Illicit Timber Trade between Laos and Vietnam” tạm dịch ra Tiếng Việt: "Giao lộ - Thương mại gỗ bất hợp pháp giữa Lào và Việt Nam" vào ngày 28/7/2011. Tham dự họp báo có khoảng 65 cơ quan báo chí của Việt Nam. Tại cuộc họp báo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam, Hiệp hội sản xuất nhập khẩu gỗ Bình Định đã trả lời các câu hỏi của phóng viên báo chí đặt ra. Trong thông cáo báo chí của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã khẳng định 3 nội dung chính, cần khẳng định và làm rõ với công luận, phản bác cáo buộc của (EIA) gồm:
1. Các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu từ Lào vào Việt Nam hoàn toàn là gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Gỗ các doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu từ Lào đều được Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào cho phép khai thác theo chỉ tiêu khai thác hàng năm, khai thác tận thu từ giải phóng mặt bằng để xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng; được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Lào cấp giấy phép xuất khẩu và chỉ định công ty đối tác; gỗ được đóng búa lâm nghiệp; và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính và thuế theo quy định của pháp luật Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Trước quá trình xuất khẩu gỗ sang Việt Nam, các cơ chức năng của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào như: Thanh tra lâm nghiệp, Hải quan đã kiểm tra chặt chẽ đảm bảo gỗ có nguồn gốc hợp pháp mới làm các thủ tục thông quan hành hóa.
Khi nhập khẩu làm thủ tục gỗ vào Việt Nam, cơ quan Hải quan Việt Nam tiếp tục kiểm tra, giam sát đảm bảo gỗ hợp pháp mới cho phép thông quan. Trong suốt quá trình chu chuyển gỗ sau khi nhập khẩu, gỗ luôn được các cơ quan thẩm quyền Việt Nam như: Kiểm lâm, Công an, Quản lý thị trường giám sát.
2. Gỗ nhập khẩu từ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào các doanh nghiệp Việt Nam không sử dụng để sản xuất các sản phẩm gỗ xuất khẩu vào thị trường Mỹ và EU
Những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam nhập khoảng từ 200.000 đến 250.000m3 gỗ các loại từ Lào, số gỗ này chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong khoảng 4 triệu m3 gỗ nhập khẩu hàng năm của Việt Nam.
Gỗ nhập khẩu từ Lào chủ yếu được các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm: ván sàn, cửa đi, của sổ, cầu thang, tủ bếp, gỗ xây dựng cho tiêu dùng nội địa.
Gỗ nhập khẩu từ Lào không dùng để sản xuất đồ gỗ nội thất xuất khẩu vào thị trường EU, Mỹ, Nhật... vì giá thành nguyên liệu cao, giá xuất khẩu cao, công nghệ sản xuất không phù hợp, không hợp thị hiếu của người tiêu dùng từ các thị trường này. Nhiều năm nay, các sản phẩm gỗ Việt Nam xuất khẩu vào thị trường EU chủ yếu là các sản phẩm bàn, ghế ngoài trời đều được chế biến từ gỗ rừng trồng nhập từ nguồn có chứng chỉ FSC (khoảng 65% trong số 4 triệu m3 gỗ nhập khẩu hàng năm của Việt Nam là gỗ rừng trồng).
3. Phương pháp và quy trình điều tra của tổ chức EIA không minh bạch, không công khai, đã đưa các thông tin không đúng sự thật gây nên những tác hại cho sự phát triển của ngành công nghiệp gỗ Việt Nam
EIA đã cử người giả danh là khách hàng mua gỗ để tiếp cận với một số doanh nghiệp Việt Nam, ghi âm và ghi hình ảnh bí mật, đặt nhiều câu hỏi mờ ám, trong khi người được phỏng vấn không biết rõ mục đích điều tra. Hầu hết trích dẫn trả lời của một số cá nhân trong báo cáo của EIA không phải là người có trách nhiệm phát ngôn của doanh nghiệp.
Như vậy, cách điều tra và phỏng vấn của EIA là không minh bạch, không toàn diện, sự lồng ghép với những bình luận chủ quan trong báo cáo đã phản ảnh không trung thực sự thật khách quan.
Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam khẳng định: “Cộng đồng các doanh nghiệp gỗ Việt Nam sẽ nỗ lực cao nhất để thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật của các quốc gia mà chúng tôi có quan hệ thương mại, đặc biệt thực hiện có trách nhiệm đầy đủ trong việc đảm bảo nguồn gốc gỗ hợp pháp; Sẵn sàng hợp tác, cung cấp thông tin minh bạch về các vấn đề có liên quan”.
Nguyễn Gia Lâm